Kendimi suçluyorum diyen birçok insan var. Kötü muameleye maruz kaldığında için bir ağırlık çöker. Sinir, öfke ve ardından gelen o tanıdık ses: “Acaba ben ne yaptım?”
Eğer “kendimi suçluyorum” diyorsan, bu yazı tam sana göre. Çünkü gerçek şu: Karşındaki insanın davranışı, sandığından çok daha az seninle ilgili.
Birisi sana bağırdığında, seni küçümsediğinde, sürekli iğnelediğinde ya da görmezden geldiğinde ilk tepkin öfke olur. Ama hemen ardından bir sorgulama başlar:
“Ben mi yanlış bir şey söyledim?”
“Acaba hak ediyor muyum?”
“Keşke farklı davransaydım.”
Bu düşünceler çok normal ama doğru değil.
-Unutma: Kendini suçlamak, kontrolü elinde tutma çabasıdır. “Ben değişirsem, o da değişir” sanrısıdır. Oysa gerçek başka.
Psikolojik şiddet ve duygusal taciz vakalarında en çok atlanan gerçek şudur:
Bir insanın kötü davranışının %90’ı kendi içinde biten şeylerle ilgilidir.
Belki çok yorgundur.
Veya vinde çözülmemiş bir travma vardır.
Belki senin sahip olduğun bir şeyi kıskanıyordur.
Ya da kendi hayatında hiç kontrolü yoktur ve o öfkeyi sana kusuyordur.
Sen sadece o an oradaydın. Hedef oldun. Ama bu, suçlu olduğun anlamına gelmez.
Kötü muamele anında yapılacak en zor ama en doğru şey: karşılık vermemek.
Tartışmayı büyütme.
Kendini savunmak zorunda hissetme.
Hatta “Haklısın” bile deme. Sadece uzaklaş.
Beynin, tehdit anında mantıklı düşünemez. Önce güvende ol, sonra düşün.
İç sesin sana “suçlu sensin” diye fısıldadığında, ona şu soruyu sor:
“Bu davranışı benim yerimdeki herhangi birine yapsaydı, yine ben mi suçlu olurdum?”
Cevap: Hayır.
Senin yerinde başkası olsaydı, o da aynı şeye maruz kalırdı. Çünkü sorun hedefte değil, davranışın kaynağında.
Kötü sözler, eğer içeri alırsan yapışır. Ve sonra özgüvenini yer, kendine olan saygını düşürür.
Bunu şöyle düşün:
Birisi sana çamur fırlatıyor. Çamur üstüne yapışır ancak sen izin verirsen. Elinle silkeleyebilir, yıkayabilir ya da hiç dokunmadan üzerinden atabilirsin.
Kötü sözler de öyle. Onları seninle ilgili bir gerçek olarak kabul etmediğin sürece, sadece dışarıda kalır.
Bir psikolog olarak sık sık şunu söylerim:
Kötü muamele gördüğünde kendine şunu hatırlat:
“Bu davranış, onun içindeki fırtınanın bir yansıması. Ben sadece rastlantısal bir hedefim.”
Bunu bir kenara not et. Belki telefonuna, belki bir kağıda yaz.
Her “kendimi suçluyorum” dediğinde o notu oku.
Ve sonra yoluna devam et.
Eğer:
Aynı kişi tarafından sürekli kötü muamele görüyorsan,
Kendini her olaydan sonra haftalarca suçluyorsan,
Özgüvenin ciddi şekilde sarsıldıysa,
Bu durum iş, okul veya aile hayatını etkiliyorsa,
Bir psikolog veya psikiyatristten destek almanın zamanı gelmiş demektir.
Çünkü sürekli maruz kalınan duygusal taciz, travma sonrası stres bozukluğuna, depresyona veya kaygı bozukluğuna yol açabilir. Kendini suçlamak bir başlangıç olabilir, ama orada kalmamalısın.
Birisi sana kötü davrandığında için ağırlaşır. Belki ağlarsın. Belki çok kızarsın.
Ama şunu asla unutma:
Senin değerin, nasıl davranıldığınla belirlenmez.
Kötü muamele, senin hikayen değil; karşındakinin sınırıdır.
O an kontrolü kaybetme. Uzaklaş. Kendine dön.
Ve içinden sessizce söyle:
“Bunlar benimle ilgili değil. Ben yoluma devam ediyorum.”
