Blog Ayrıntıları

Başladığım İşleri Bitiremiyorum: Neden Hep Yarım Bırakıyorum?

Başladığım işleri bitiremiyorum diyorsanız, bunun nedeni yalnızca motivasyon eksikliği veya iradesizlik olmayabilir. Belki büyük bir heyecanla başladığınız kitapları okuyup bitiremiyor, yeni bir alışkanlık kazanmak istiyor ama birkaç gün sonra vazgeçiyor ya da uzun zamandır yapmayı planladığınız işleri sürekli erteliyorsunuz.

Bir düşünün: Kaç tane yarım kalmış kitabınız, tamamlayamadığınız kursunuz veya başlayıp devam ettiremediğiniz hedefiniz var?

Çoğu zaman yeni bir şeye başlarken oldukça istekli oluruz. İlk günlerde motivasyonumuz yüksektir. Ancak zaman geçtikçe heyecanımız azalır, işler rutinleşir ve bir noktadan sonra devam etmek istemeyiz.

Peki, neden başladığımız işleri bitiremiyoruz? Neden sürekli bir şeylere başlayıp yarıda bırakıyoruz?

Aslında bu durumun arkasında bazı psikolojik mekanizmalar bulunuyor. Üstelik yarım bırakma alışkanlığı, düşündüğümüzden çok daha fazla zihinsel enerji tüketebiliyor.

Başladığım İşleri Bitiremiyorum: Yarım Kalan İşler Zihnimizi Nasıl Etkiler?

Psikolojide Zeigarnik etkisi olarak bilinen bir kavram vardır. Bu etkiye göre insanlar, tamamlanmamış işleri tamamlanmış işlere kıyasla daha kolay hatırlama eğilimindedir.

Örneğin bir restoranda çalışan garsonlar, hesabı henüz ödenmemiş masaların siparişlerini hatırlarken hesabı ödenmiş masaların siparişlerini daha kolay unutabilir.

Bunun nedeni, tamamlanmamış işlerin zihnimizde bir çeşit açık dosya gibi kalabilmesidir.

Şimdi bunu kendi hayatınıza uyarlayın.

Başladığınız ama tamamlayamadığınız her kitap, yarım bıraktığınız her kurs veya sürekli ertelediğiniz her karar zihninizde yer kaplayabilir.

Bazen hiçbir şey yapmadığınız hâlde kendinizi yorgun hissetmenizin nedenlerinden biri de budur. Çünkü zihninizin bir bölümü sürekli geçmişte yarım bıraktığınız işlerle meşgul olabilir.

Yemek yerken, yürürken veya uyumadan önce aklınızdan şu düşünceler geçebilir:

  • Keşke o kitabı bitirseydim.

  • Neden başladığım kursa devam etmedim?

  • Yeniden spora başlamam gerekiyor.

  • Yıllardır istediğim şeyi neden hâlâ yapmadım?

Bu düşünceler zamanla yeni bir işe başlama konusunda da isteksizlik yaratabilir. Çünkü zihninizdeki bir ses, daha önce başladığınız işleri tamamlayamadığınızı hatırlatır.

Peki, başladığımız işleri yarım bırakmamızın arkasında hangi psikolojik nedenler bulunur?

Başladığım İşleri Bitiremiyorum Diyorsan Bu Durumun 5 Psikolojik Nedeni

1. Mükemmeliyetçilik: Kusursuz Olmayacaksa Hiç Olmasın

Bir işe başlarken zihnimizde çoğu zaman kusursuz bir sonuç canlandırırız. Yazacağımız kitabın çok iyi olmasını, yapacağımız resmin harika görünmesini veya başladığımız spor programında kısa sürede mükemmel sonuçlar almayı bekleriz.

Ancak gerçek hayat, zihnimizde oluşturduğumuz bu kusursuz beklentilerle her zaman örtüşmez.

Örneğin resim yapmaya başladığınızı düşünün. Aklınızda muhteşem bir manzara vardır ancak çizdiğiniz her yeni çizgi sizi biraz daha hayal kırıklığına uğratır. Bir süre sonra resme devam etmek istemezsiniz.

Çünkü ortaya çıkan sonucun beklentilerinizi karşılamadığını görmek sizi rahatsız eder.

Bazen bir işi bitirmemek, onu tamamlayıp kusurlarını görmekten daha kolay gelir. Çünkü bitmemiş bir işin nasıl sonuçlanacağını hayal etmeye devam edebilirsiniz. Ancak bitirdiğinizde gerçek sonuçla yüzleşmeniz gerekir.

İşte mükemmeliyetçilik, başladığımız işleri yarım bırakmamızın önemli nedenlerinden biridir.

2. Duygusal Düzenleme Zorluğu: İlk Heyecan Geçince Vazgeçmek

Bir işe başlamanın en güzel taraflarından biri başlangıçtaki heyecandır.

Yeni bir kitaba başlarken, spora yazılırken veya yabancı dil öğrenmeye karar verirken kendimizi oldukça motive hissederiz. Ancak zaman geçtikçe ilk günlerdeki heyecan azalır ve geriye düzenli çaba göstermek kalır.

İlk hafta oldukça istekli olduğunuz bir alışkanlığın ikinci haftasında rutinleştiğini, üçüncü haftasında ise sıkıcı gelmeye başladığını düşünün.

İşte tam bu noktada duygusal düzenleme becerilerimiz devreye girer.

Bazı insanlar can sıkıntısı, hayal kırıklığı, isteksizlik veya zorlanma gibi duygularla baş etmekte güçlük yaşayabilir. Bu duygular ortaya çıktığında devam etmek yerine başladıkları işi bırakmayı tercih edebilirler.

Oysa bir işi tamamlamak için her zaman istekli veya heyecanlı hissetmemiz gerekmez. Bazen motivasyonumuz düşük olsa da devam edebilmek gerekir.

3. Anlamsızlık Hissi: Ben Bunu Neden Yapıyorum?

Bazen başladığımız bir işi yarım bırakmamızın nedeni yeterince motive olmamamız değil, yaptığımız şeyin bizim için ne ifade ettiğini bilmememizdir.

Bir noktada kendimize şu soruyu sorarız:

Ben bunu neden yapıyorum?

Özellikle uzun vadeli hedeflerde bu sorunun cevabı oldukça önemlidir. Çünkü bir davranışın bizim için anlamlı olması, onu sürdürme isteğimizi etkileyebilir.

Örneğin yabancı dil öğrenmeye başladığınızı düşünün. Eğer tek nedeniniz çevrenizdeki herkesin yabancı dil öğreniyor olmasıysa bir süre sonra motivasyonunuzu kaybedebilirsiniz.

Ancak bu dili öğrenmenin kariyerinize, kişisel gelişiminize veya hayalini kurduğunuz yaşama nasıl katkı sağlayacağını biliyorsanız devam etmek için daha güçlü bir nedeniniz olur.

Bu nedenle bir işi yarım bırakmadan önce kendinize şu soruyu sorun:

Bu yaptığım şey benim için ne ifade ediyor?

4. Dikkat Dağınıklığı ve Aşırı Uyarılma

Günümüzde dikkatimizi toplamak giderek zorlaşıyor. Telefon bildirimleri, sosyal medya, reklamlar ve sürekli karşımıza çıkan yeni içerikler zihnimizi devamlı farklı uyaranlara yönlendiriyor.

Bir işe odaklanmaya çalışırken birkaç dakika sonra telefonumuza bakabiliyor, sosyal medyada gezinmeye başlayabiliyor veya başka bir işle ilgilenebiliyoruz.

Bu durum özellikle uzun süreli dikkat ve sabır gerektiren işlerin tamamlanmasını zorlaştırıyor.

Örneğin kitap okumaya başladığınızda birkaç sayfa sonra telefonunuzu kontrol etme ihtiyacı hissedebilirsiniz. Ardından başka bir içerik dikkatinizi çeker ve okumaya ara verirsiniz.

Bir süre sonra kitap okumak yerine sürekli başka uyaranlara yöneldiğinizi fark edebilirsiniz.

5. Erteleme Davranışı: Yarın Başlarım Düşüncesi

Bir işi bitirememenin önemli nedenlerinden biri de sürekli ertelemektir.

Bugün yapmayı planladığımız bir şeyi yarına, yarın yapmayı planladığımız bir şeyi de başka bir güne bırakırız.

Başlangıçta birkaç saatlik bir erteleme gibi görünen bu davranış, zamanla haftalara veya aylara yayılabilir.

Özellikle başlamaktan korktuğumuz, gözümüzde büyüttüğümüz veya nasıl yapacağımızı bilmediğimiz işler karşısında erteleme davranışı gösterebiliriz.

Yarın başlarım düşüncesi kısa süreliğine rahatlatıcı olabilir. Ancak ertelenen iş ortadan kalkmaz. Aksine zihnimizde yer kaplamaya devam eder.

Yarım Bırakma Alışkanlığından Nasıl Kurtulabiliriz?

Başladığınız işleri sürekli yarım bırakıyorsanız öncelikle bunun nedenini anlamaya çalışmalısınız. Çünkü her insanın bir işi tamamlamakta zorlanmasının arkasında farklı nedenler bulunabilir.

Bu döngüyü kırmak için uygulayabileceğiniz 5 öneri var.

1. Bir İşe Başlamadan Önce Nedenini Belirleyin

Yeni bir işe başlamadan önce kendinize neden bu işi yapmak istediğinizi sorun.

Cevabınız yalnızca çevrenizdeki insanların bunu yapması veya toplumun sizden böyle bir beklenti içinde olması olmasın.

Bu işin sizin hayatınızda nasıl bir anlamı olduğunu, size ne kazandıracağını ve neden önemli olduğunu düşünün.

Kendi nedeninizi bulduğunuzda hedefinizi sürdürmek için daha sağlam bir dayanağınız olur.

2. Kusursuz Olmasına Değil, Tamamlanmasına Odaklanın

Mükemmeliyetçilik nedeniyle başladığınız işleri yarım bırakıyorsanız kendinize kusurlu olma izni vermelisiniz.

Yaptığınız resim istediğiniz kadar güzel olmayabilir. Yazdığınız metin beklentilerinizi karşılamayabilir. Öğrendiğiniz bir konuda başlangıçta yeterince başarılı olmayabilirsiniz.

Bunlar devam etmenize engel olmamalıdır.

Çünkü kusurlu ama tamamlanmış bir iş, zihninizde kusursuzlaştırdığınız ancak hiçbir zaman bitiremediğiniz bir işten çok daha değerlidir.

3. Büyük Hedefleri Küçük Parçalara Bölün

Büyük hedefler gözümüzde büyüdüğünde başlamak ve devam etmek zorlaşabilir.

Örneğin bir kitap yazmak, yabancı dil öğrenmek veya düzenli spor yapmak oldukça büyük hedefler gibi görünebilir.

Ancak bu hedefleri küçük parçalara böldüğünüzde işler kolaylaşır.

  • Bugün yalnızca bir sayfa yazın.

  • Bugün sadece bir bölüm okuyun.

  • Bugün beş dakika spor yapın.

  • Bugün yabancı dil için on yeni kelime öğrenin.

Küçük adımlar zamanla büyük kazanımlara dönüşür. Üstelik tamamladığınız her küçük görev, kendinize olan güveninizi de destekler.

4. Ertelemek Yerine Bugün Küçük Bir Adım Atın

Yarım kalan işlerin en büyük düşmanlarından biri sürekli ertelemektir.

Yarın başlarım dediğiniz her iş, zamanla hiç başlamadığınız bir hedefe dönüşebilir.

Bu nedenle kendinizden büyük bir değişim beklemek yerine bugün yapabileceğiniz en küçük adımı belirleyin.

Telefonunuzu bir kenara bırakın, dikkatinizi dağıtan şeyleri azaltın ve başlamak istediğiniz işe birkaç dakika ayırın.

İlk adımın küçük olması onun değersiz olduğu anlamına gelmez.

5. Tamamladığınız İşler İçin Kendinizi Ödüllendirin

Bir işi tamamladığınızda kendinizi ödüllendirmek, o davranışın olumlu bir deneyimle ilişkilendirilmesine yardımcı olabilir.

Bu ödülün büyük veya pahalı olması gerekmez.

Sevdiğiniz bir kahveyi içmek, kısa bir yürüyüş yapmak veya uzun zamandır izlemek istediğiniz dizinin bir bölümünü izlemek yeterli olabilir.

Buradaki önemli nokta, yalnızca büyük hedeflere ulaştığınızda değil, küçük ilerlemelerinizi de fark etmenizdir.

Böylece tamamladığınız işleri görmeye ve kendi çabanızı takdir etmeye başlarsınız.

Başladığım İşleri Bitiremiyorum Diyorsanız Kendinize Bir Şans Daha Verin

Geçmişte başladığınız işleri tamamlayamamış olmanız, gelecekte de aynı şeyi yapacağınız anlamına gelmez.

Kendinizi sürekli yarım bıraktığınız işlerle değerlendirmek yerine bundan sonra atabileceğiniz küçük adımlara odaklanın.

Belki yıllardır okumak istediğiniz bir kitap var. Belki başlamayı sürekli ertelediğiniz bir spor programı veya tamamlamak istediğiniz bir kurs bulunuyor.

Bugün bunlardan yalnızca biri için küçük bir adım atabilirsiniz.

Çünkü bir işi tamamlamak yalnızca o işi bitirmek anlamına gelmez. Aynı zamanda kendinize verdiğiniz bir sözü tutmak ve kendi çabanıza duyduğunuz saygıyı güçlendirmek anlamına da gelir.

Hayatımız yalnızca başladığımız işlerden ibaret değildir. Aynı zamanda tamamladığımız, emek verdiğimiz ve sonuçlandırdığımız şeylerin toplamıdır.

Bugün yarım kalan bir işinizi seçin. Büyük veya küçük olması önemli değil. Sadece bir tanesini tamamlamak için harekete geçin.

Çünkü bazen hayatımızda büyük değişimler yaratmak için ihtiyacımız olan şey, yarım bıraktığımız küçük bir işi tamamlamaktır.

Uzman Klinik Psikolog Barış Özkoparanoğlu

Bizi sosyal medyada takip edin:
YouTube | Instagram | Spotify | WhatsApp TikTok